Wystąpienie: Marek Sowa

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu połączonych Komisji: Finansów Publicznych oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej mam zaszczyt przedstawić dodatkowe sprawozdanie wobec rządowego projektu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - co zrozumiałe - była procedowana w cieniu ustaw pomocowych dla powodzian. Niemniej jednak warto powiedzieć kilka zdań o rozwiązaniach, które proponowana ustawa zawiera. Samorządowcy od lat apelowali o zmianę ustawy, która po wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu zmianach stała się wręcz koniecznością. Nowa konstrukcja dochodów to nowe, większe dochody, większa elastyczność, transparentność, a w konsekwencji - możliwość realizacji zadań publicznych na wyższym poziomie. Udział w dochodach mieszkańców, a nie w podatku, zapewni już 2025 r. 174 mld zł, a udział, jeśli porównamy to historycznie, w podatku PiS wyniesie 85%, a przypomnę, że dotychczas było to 50%.

Z tytułu dochodu firm do samorządów popłynie ponad 28 mld zł, to jest 29% podatku CIT, a nie 23, jak było dotychczas. Zmienia się z korzyścią dla samorządów wycena zadań własnych realizowanych przez samorządy. Potrzeby finansowe wyliczane są w oparciu o transparentne kryteria, powszechnie znane, zmniejszają dysproporcje i pozwolą na realizację zadań publicznych na wyższym poziomie.

W roku 2025 potrzeby finansowe zostały ustalone na poziomie przekraczającym 140 mld zł. Ta najważniejsza i największa to potrzeba oświatowa. Na realizację zadań oświatowych przeznaczono 103 mld zł, to jest o 39 mld zł więcej niż subwencja oświatowa w 2023 r. (Oklaski) Tak, środki na oświatę są o 60% większe niż te zapewnione przez rząd PiS-u w ostatnim roku rządów.

Potrzeba rozwojowa to instrument, który co prawda został wprowadzony w ustawie w 2021 r., niemniej jednak różnica między nami a wami jest taka, że wy przez 2 lata rządów do samorządu z tego tytułu nie skierowaliście nawet jednej złotówki, a w tym roku popłynęło 3200 mln, a w przyszłym będzie to 8600 mln zł. (Oklaski)

Wprowadzamy nowy rodzaj wsparcia, jakim jest potrzeba ekologiczna w wysokości 1,5 mld zł. Chcemy, aby samorządy były zainteresowane ochroną zasobów przyrodniczych na jak najwyższym poziomie, dlatego w największym stopniu wsparciem objęte zostaną te samorządy, na terenie których są parki narodowe. Rekompensata będzie wypłacana również z tytułu posiadania rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych czy obszaru Natura 2000. (Oklaski)

W ramach rezerwy przeznaczyliśmy dodatkowo 40 mln zł dla gmin, gdzie są parki narodowe, i 30 mln zł dla gmin uzdrowiskowych. Kryteria podziału tych środków są opisane w poprawce, do której poparcia serdecznie zachęcam.

Do tego potrzeby wyrównawcze i uzupełniające w wysokości 28 mld zł.

Reasumując: łączne dochody jednostek samorządu terytorialnego w 2025 r. wzrosną o blisko 25 mld zł (Oklaski), a w ciągu 10 lat wzrost dochodów wyniesie 345 mld zł. Dla porównania: reforma podatkowa rządu PiS w 2021 r. zmniejszyła dochody samorządu o 12 400 mln zł.

Dziękuję panu ministrowi Domańskiemu za otwartość w podejściu do tego bardzo ważnego tematu, samorządowcom za skuteczność w przygotowaniu dobrych rozwiązań. I na koniec pamiętajmy: samorząd to samodecydowanie, a nie uzależnienie. (Oklaski)