Wystąpienie: Barbara Bartuś

Szanowny panie marszałku, Wysoka Izbo, szanowni państwo, dzisiaj przypada 110. rocznica jednego z tragiczniejszych momentów w historii naszego kontynentu, jakim był casus belli I wojny światowej. 28 czerwca 1914 r. w Sarajewie dokonano udanego zamachu na następcę tronu Austro-Węgier arcyksięcia Ferdynanda i jego żonę Zofię Chotek. Zamach ten, dokonany przez serbskiego nacjonalistę Gavrila Principa, stał się bezpośrednią przyczyną wybuchu globalnego konfliktu, który pochłonął miliony istnień ludzkich.

Ten brutalny akt terroru, będący wyrazem narastających napięć narodowościowych i politycznych na Bałkanach, miał swoje głębokie korzenie w skomplikowanej sieci sojuszy i antagonizmów między europejskimi mocarstwami. W ciągu zaledwie kilku tygodni od zamachu Europa znalazła się w stanie wojny, której skala i zasięg przerosły wszelkie wcześniejsze konflikty. I wojna światowa będąca wynikiem tego tragicznego zdarzenia nie tylko przyniosła ogromne straty ludzkie, ale także zmieniła na zawsze mapę polityczną świata. Upadły wielkie imperia, powstały nowe państwa, odrodziła się nasza ojczyzna. Społeczeństwa stanęły przed wyzwaniem odbudowy zupełnie innego świata, niż ten, jaki był przed wojną.

W tym kontekście zamach na arcyksięcia Ferdynanda jest nie tylko kluczowym momentem w historii, ale także ważnym przypomnieniem o kruchości pokoju i znaczeniu dyplomacji w zapobieganiu konfliktom. Uczmy się z przeszłości, aby zapewnić, że takie tragiczne wydarzenia nigdy więcej się nie powtórzą. Dzisiejsze wyzwania, przed którymi stoją Europa i świat, w tym wojna na Ukrainie, wymagają od nas współpracy, dialogu i wspólnego dążenia do pokoju. Pamiętajmy o ofiarach przeszłości, aby budować wspólną przyszłość opartą na wzajemnym szacunku i zrozumieniu.