Wystąpienie: Lidia Czechak

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Są w historii wydarzenia, które choć rozgrywały się z dala od wielkich pól bitew, były prawdziwą walką o Polskę, walką o ducha, język i wiarę oraz narodową tożsamość. Do takich wydarzeń bez wątpienia należy strajk dzieci koźmińskich z lat 1906-1907, którego 120. rocznicę obchodzimy w tym roku.

19 września 1906 r. w Koźminie Wielkopolskim polskie dzieci powiedziały germanizacji stanowcze: nie. Odmówiły udzielenia odpowiedzi w języku niemieckim, upomniały się o prawo do nauczania religii w języku swoich rodziców i dziadków, w języku polskim. Do protestu przyłączyły się kolejne dzieci. Łącznie strajkowało 183 uczniów. Za swoją odwagę płacili wysoką cenę. Spotykały się ich areszty popołudniowe i kary fizyczne. Próbowano złamać ich opór, ale nie zdołano złamać ich przywiązania do polskości. Strajk trwał aż do 5 lipca 1907 r. Trudno dziś nie pochylić głowy przed odwagą tych młodych ludzi. Byli przecież tylko dziećmi, a potrafili wykazać się dojrzałością, siłą charakteru i patriotyzmem, których mogliby im pozazdrościć dorośli. Ich bronią nie były karabiny, ich bronią były polskie słowa. Ich siłą była świadomość, że odebranie narodowi języka jest próbą odebrania mu pamięci, kultury i tożsamości. Dlatego strajk dzieci koźmińskich jest czymś więcej niż wydarzeniem z lokalnej historii. Jest częścią wielkiego dziedzictwa Wielkopolan, którzy przez pokolenia bronili polskości pracą, nauką, wiarą i codzienną wytrwałością.

Z ogromną satysfakcją przyjmuję dziś decyzję Rady Miejskiej w Koźminie Wielkopolskim (Dzwonek), która ustanowiła rok 2026 Rokiem Strajku Dzieci Koźmińskich. To piękny wyraz pamięci i jednocześnie zobowiązanie, aby historię młodych bohaterów przekazywać kolejnym pokoleniom.

Szczególne podziękowania kieruję do Szkoły Podstawowej nr 1 im. Strajku Dzieci Koźmińskich w Koźminie Wielkopolskim za to, że z tak wielką troską pielęgnuje pamięć o wydarzeniach sprzed 120 lat, przekazuje je kolejnym pokoleniom uczniów i sprawia, że odwaga młodych bohaterów Koźmina pozostaje żywą częścią naszej lokalnej i narodowej historii. Cześć i chwała dzieciom koźmińskim! Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)