Wystąpienie: Barbara Bartuś

Dziękuję.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 14 maja 1772 r. wojska austriackie przekroczyły granicę Rzeczypospolitej, rozpoczynając pierwszy rozbiór Polski. Dla ziem południowej Małopolski, ziemi gorlickiej, Limanowszczyzny, Sądecczyzny był to początek 146 lat życia poza granicami własnego państwa, poza granicami Polski.

Upadek Rzeczypospolitej nie nastąpił jednak w jednej chwili. Polska nie została pokonana wyłącznie siłą obcych armii. Rozbiory poprzedził długi proces osłabiania państwa - kryzys odpowiedzialności elit, wewnętrzne spory, uzależnienie polityki od obcych wpływów i przekonanie, że potęga będzie trwać niezależnie od kondycji państwa. Jeszcze w XVI w. Rzeczpospolita była jednym z największych państw Europy, silnym swoją kulturą, wolnością i znaczeniem politycznym. Potrafiliśmy zwyciężać pod Kircholmem, Chocimiem czy Wiedniem. Jednak kolejne dziesięciolecia przyniosły osłabienie instytucji państwowych i utratę zdolności do skutecznej obrony własnych interesów. Historia rozbiorów przypomina nam, że państwo upada najpierw duchowo i politycznie, a dopiero później militarnie, że utrata suwerenności zaczyna się wtedy (Dzwonek), gdy słabnie wspólnota, odpowiedzialność i szacunek dla własnej ojczyzny. Rocznice takie jak ta nie są jedynie wspomnieniem historycznym, są przestrogą. Dziękuję bardzo. (Oklaski)