Wystąpienie: Barbara Okuła

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Kiedy mówimy o historii Polski, najczęściej wymieniamy królów, hetmanów, polityków i wielkich dowódców. Znacznie rzadziej mówimy o kobietach, a przecież one również podejmowały decyzje, wpływały na politykę i współtworzyły losy naszego państwa. Anna Jagiellonka jest tego znakomitym przykładem. W 1575 r. szlachta wybrała ją na króla Polski. Nie była jedynie żoną Stefana Batorego. To Batory, aby objąć tron, musiał poślubić wcześniej wybraną Annę.

Kobieta, która przez dużą część życia pozostawała poza centrum wielkiej polityki, znalazła się nagle w samym środku wydarzeń decydujących o przyszłości Rzeczypospolitej. I nie zamierzała być tylko symbolem. Chciała realnie uczestniczyć w sprawowaniu władzy. Jej działania nie kończyły się na polityce. Wspierała Akademię Krakowską i edukację niezamożnej młodzieży, finansowała przedsięwzięcia artystyczne, dbała o królewskie rezydencje. Za jej czasów ukończono pierwszy stały most na Wiśle w Warszawie. Z jej fundacji powstawały dzieła, które do dziś należą do naszego dziedzictwa.

Właśnie dlatego historia Anny Jagiellonki mówi nam znacznie więcej również dzisiaj. O wartości działalności publicznej powinna decydować nie liczba konferencji, wystąpień czy wpisów w mediach społecznościowych, a to, co dzięki naszej pracy zostaje: dobre prawo, dobrze działająca instytucja, dostęp do edukacji, kultura i mądrze podejmowane decyzje.

Anna Jagiellonka przypomina nam również, że historia Polski nie jest wyłącznie historią mężczyzn. Kobiety przez wieki, często w świecie, w którym formalna władza należała przede wszystkim do mężczyzn, znajdowały sposób, by wpłynąć na losy państwa. Dlatego potrzebujemy więcej takich historii. Nie po to, żeby przeciwstawiać historię kobiet historii mężczyzn, ale po to, żeby pokazywać ją w całości. Młodym kobietom warto przypominać, że ich miejsce w historii nie zaczyna się dopiero wtedy, gdy ktoś im je wyznaczy. Można je zdobywać własną pracą, odwagą, wiedzą i gotowością do brania odpowiedzialności, żeby zmieniać rzeczywistość wokół siebie.

Klub Centrum popiera tę uchwałę. Pamięć o historii to także pamięć o tych, których widzieliśmy w cieniu innych. Anna Jagiellonka zasługuje na to, by dziś zobaczyć ją w pełnym świetle. Dziękuję bardzo.